Najlepszy czas, żeby zrobić coś dla swojego zdrowia jest między wczoraj a jutro – powtarza Beata Stepanow, specjalistka w zakresie pielęgniarstwa diabetologicznego, która była ekspertem podczas webinaru organizowanego przez Polskie Stowarzyszenie Diabetyków i firmę Merck. Tematem spotkania był „plan na cukrzycę” – jak to zrobić, by leczyć się skutecznie, a jednocześnie, by nie był to proces wyczerpujący i obciążający.
Cukrzyca to choroba, która stawia wiele wyzwań. Świeżo diagnozowani pacjenci mają niekiedy poczucie, że będą musieli zmienić całe swoje życie i są tym mocno wystraszeni. Ale nawet osoby z długim stażem choroby mają obszary, które ciągle wymagają poprawy. To wynika z przewlekłego charakteru tego schorzenia, faktu, że stan zdrowia pacjenta zmienia się, niekiedy dochodzą powikłania, a to powoduje, że zawsze trzeba być czujnym i zawsze trzeba mieć aktualny plan na cukrzycę.
Start z chorobą przewlekłą
Kluczowy dla życia z cukrzycą bywa sam start z chorobą przewlekłą. To, jak na nią zareagujemy, czy będziemy się buntować, czy zaakceptujemy fakt zachorowania, a przede wszystkim to, czy przygotujemy się odpowiednio do codziennego życia z cukrzycą. Choć bez wątpienia jest to choroba wielowątkowa i skomplikowana, to ważne jest, żeby edukacja na jej temat była prosta i przystępna dla każdego pacjenta. I takiej edukacji pacjenci powinni aktywnie poszukiwać.
Aby ułatwić sobie nie tylko start, ale i późniejsze życia z chorobą przewlekłą, warto szukać wsparcia wśród dostępnych, refundowanych świadczeń. Pielęgniarka lub edukator diabetologiczny powinni być obecni w każdej poradni POZ, ponieważ pełnią kluczową rolę w codziennej opiece nad pacjentem z cukrzycą. Zakres zadań może się nieco różnić między placówkami, ale typowo obejmuje:
1. Edukacja terapeutyczna i samokontrola
• Nauka pomiaru glikemii: obsługa glukometru, częstość pomiarów, interpretacja wyników, prowadzenie dzienniczka.
• Instruktaż dot. hipoglikemii i hiperglikemii: rozpoznawanie objawów, szybkie postępowanie, kiedy kontaktować się z lekarzem.
• Nauka obsługi technologii: systemy ciągłego monitorowania glukozy (CGM), sensorów, aplikacji do raportowania, czasem pomp insulinowych.
• Edukacja żywieniowa w podstawowym zakresie: zasady zdrowego talerza, indeks glikemiczny, wymienniki węglowodanowe, planowanie posiłków w odniesieniu do leków/insuliny.
• Aktywność fizyczna: bezpieczne wprowadzanie ruchu, monitorowanie cukrów wokół wysiłku.
2. Wsparcie w farmakoterapii i technice podawania leków
• Instruktaż techniki wstrzyknięć insuliny lub leków w formie wstrzykiwanej (GLP 1): dobór igieł, rotacja miejsc wkłuć, przechowywanie insuliny, zapobieganie lipodystrofii.
• Przegląd przyjmowanych leków: pory i sposób podawania (z posiłkiem/na czczo), potencjalne działania niepożądane, przypomnienie o regularności.
• Weryfikacja przestrzegania zaleceń i identyfikacja barier (np. problemy z pamiętaniem dawek, koszty, efekty uboczne) oraz przekazanie informacji
lekarzowi.
3. Koordynacja opieki i profilaktyka powikłań
• Monitorowanie parametrów: pomiary glukozy, ciśnienia, masy ciała, obwodu talii; kontrola dzienniczków.
• Edukacja i kontrola stóp: oględziny, nauka samokontroli, dobór obuwia, szybkie kierowanie w razie ran/owrzodzeń.
• Przypominanie i umawianie badań okresowych: HbA1c, lipidogram, funkcja nerek (kreatynina, albuminuria), badanie dna oka, szczepienia.
• Wsparcie w redukcji ryzyka sercowo naczyniowego: dieta, aktywność, odstawienie palenia, ciśnienie.
4. Indywidualizacja planu i rozwiązywanie problemów dnia codziennego
• Wspólne ustalenie celów: cele glikemii, wagi, aktywności – dostosowane do wieku, chorób współistniejących, stylu życia.
• Dostosowanie zaleceń do trybu pracy, podróży, świąt itp.
• Edukacja rodzin/opiekunów, w tym osób starszych lub z niepełnosprawnościami.
W praktyce, pielęgniarka diabetologiczna jest pierwszą osobą, która:
• uczy “jak żyć z cukrzycą” na co dzień,
• pomaga wdrożyć insulinoterapię lub nowe leki,
• wychwyca problemy (np. częste hipoglikemie, złe techniki wkłuć, źle dopasowaną dietę) i kieruje je do lekarza.
Redakcja
Poniżej nagranie webinaru:
