Pytanie „jak schudnąć” być może nie towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów, ale na pewno towarzyszy mu przez ostatnie dekady, kiedy niebezpiecznie wzrasta odsetek osób z nadwagą i otyłością. Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta i jednoznaczna. Co gorsza, szukając sposobu na redukcję masy ciała można natknąć się na wiele porad, które mogą być szkodliwe dla zdrowia, w szczególności przy cukrzycy. Na jakie „cudowne” diety i specyfiki powinniśmy uważać?
Zanim pojawiły się leki stosowane w leczeniu nadwagi i otyłości, szukano różnych niefarmakologicznych sposobów na pozbycie się nadmiaru kilogramów. Utrzymywanie przez długi czas ujemnego bilansu energetycznego, co zapewnia powolną redukcję wagi, jest trudne, wymaga konsekwencji i cierpliwości. Stąd oczekiwano metod szybszych i bardziej spektakularnych. Ale czy skutecznych i zdrowych?
Trend 1: Jak najmniej kalorii
Jednym z promowanych głównie w internecie sposobów na redukcję masy ciała były diety polegające na skrajnie niskiej podaży kalorii (czasem nawet poniżej 800 kcal/dzień) lub długotrwałe posty bez nadzoru medycznego. Ich założenie było takie, że „męka trwa krótko, a efekty przychodzą szybko”. Słowo męka jest tu jak najbardziej uzasadnione, bo funkcjonowanie z bardzo dużym deficytem energetycznym jest trudne i fizycznie, i psychicznie.
Dlaczego jest to złudny sposób na odchudzanie? Restrykcyjne diety faktycznie mogą przynieść szybki rezultat, ale najczęściej jest on bardzo krótkotrwały. Efekt jo-jo jest w tym przypadku praktycznie gwarantowany. Co więcej, jest to metoda szczególnie niebezpieczna dla osób z cukrzycą. Może skutkować:
• Hipoglikemią, jeśli jednocześnie są przyjmowane leki obniżające stężenie glukozy lub hiperglikemią, jeśli pacjent postanawia nie jeść i nie przyjmować leków.
• Spadkiem masy mięśniowej.
• Spadkiem podstawowej przemiany materii.
• Zaburzeniami elektrolitowymi i arytmią (przy długich postach).
Trend 2: Tylko warzywa i owoce
Nie mniej popularne od głodówek były diety oparte na jednym produkcie lub krótkiej liście produktów, czego najlepszym przykładem jest słynna dieta kapuściana, ale też żywienie oparte np, wyłącznie na warzywach i wybranych owocach. Poza redukcją masy ciała obiecywały mityczny detoks, czyli oczyszczenie organizmu. Jakie zagrożenia kryją się z taką
metodą odżywiania:
• Niedobory składników odżywczych (białko, witaminy, minerały).
• Wahania poziomu glukozy — brak zrównoważonych węglowodanów i białek może prowadzić do niestabilnej glikemii.
• Utrata masy przede wszystkim z mięśni, nie z tłuszczu.
Trend 3 – jak najwięcej białka i tłuszczu
Swego czasu rekordy popularności biła dieta oparta na spożywaniu białka i tłuszczu praktycznie bez ograniczeń, przy jednoczesnej zupełnej eliminacji węglowodanów. Taki sposób odżywania zmienia metabolizm, prowadzi do sytuacji, kiedy paliwem dla organizmu stają się ketony, które powstają ze spalania tłuszczu. W normalnych warunkach organizm, a w szczególności mózg, żywi się glukozą, która pochodzi z węglowodanów. Przy braku węglowodanów organizm zmuszony jest do spalania tkanki tłuszczowej, by powstały ciała ketonowe. Ten sposób odżywiania prowadzi do dość szybkiej utraty masy, a jednocześnie przy zakwaszeniu organizmu odczuwanie głodu jest ograniczone. A to ułatwia
„trzymanie”diety.
Dlaczego metoda ta nie jest polecana diabetykom?
• W cukrzycy typu 1 stwarza ryzyko kwasicy ketonowej, w cukrzycy typie 2 ryzyko zaburzeń równowagi metabolicznej.
• Może powodować hipoglikemie, jeśli pacjent nie wie, jak zmniejszyć dawki leków.
• Może mieć negatywny wpływ na profil lipidowy, co jest szczególnie niepożądane przy cukrzycy.
• Nadmiar białka w diecie obciążą nerki, które przy cukrzycy i tak są nadwyrężone.
Trend 4 – środki przeczyszczające i odwadniające
Stosowanie środków przeczyszczających i odwadniających to charakterystyczna metoda dla osób z zaburzeniami odżywianie w typie anoreksji, bulimii czy jedzenia kompulsywnego. Jeśli sięgamy po nie regularnie sami lub robi to ktoś z naszych bliskich warto zastanowić się, czy nie jest to objaw poważniejszego problemu z jedzeniem. Ich stosowanie przez długi czas i w dużej ilości może powodować zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia), prowadzić do arytmii, a nawet uszkodzić nerki. U osób z cukrzycą pojawia się dodatkowo ryzyko pogorszenia kontroli glikemii, odwodnienia, wystąpienia zakrzepicy.
Jak będąc diabetykiem bezpiecznie podejść do redukcji masy ciała?
• Nie szukaj diety cud, tylko postaw na indywidualny plan leczenia, który obejmie żywienie, aktywność fizyczną, a jeśli jest taka potrzeba to też leki i /lub interwencję chirurgiczną. Nie
opracujesz go sam, ale we współpracy z lekarzem.
• Nie zapominaj o samokontroli cukrzycy. Wraz z utratą kilogramów najpewniej konieczna będzie także zmiana dawkowania leków.
• Nie zaniedbuj aktywności. Kluczową kwestą jest utrata tkanki tłuszczowej, a nie mięśniowej, czego nie da się osiągnąć bez dostosowanej do wieku i możliwości aktywności fizycznej.
W przeszłości wiele popularnych metod odchudzania było pozornie prostych i szybkie w działaniu, ale niosło za sobą poważne ryzyko, szczególnie dla osób z cukrzycą. Współczesne mamy nowe możliwości farmakologiczne z których warto korzystać, tym bardziej, że są one wskazane dla osób z cukrzycą i nadmierną masą ciała.
REDAKCJA
