Wiosny Ludów 77, 02-495 Warszawa

22 668 47 19

sekretariat@diabetyk.org.pl

Przekaż swój 1,5% naszej organizacji. Prosto. Szybko. Za darmo.

  1. Start
  2. /
  3. Blog
  4. /
  5. Powikłania
  6. /
  7. Niedokrwistość przy cukrzycy

Niedokrwistość, zwana potocznie anemią, zwykle wynika z nieprawidłowej diety, ubogiej w żelazo. Jednak zbyt niski odsetek hemoglobiny może także być skutkiem choroby autoimmunologicznej oraz wskazywać na nieprawidłowości w pracy nerek.

Termin „hemoglobina” diabetykiem najczęściej kojarzy się z hemoglobiną glikowaną – badaniem, które określa średnie stężenie glikemii w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Do podstawowych badań krwi zalicza się natomiast oznaczanie „zwykłej” hemoglobiny, czyli białka wchodzącego w skład krwinek czerwonych. Jest ona odpowiedzialna za transport tlenu dwutlenku węgla do komórek organizmu.

Niedokrwistość rozpoznaje się, gdy stężenie hemoglobiny spada poniżej  13 g/dl u mężczyzn i 12 g/dl u kobiet. Poziom hemoglobiny poniżej 6,5 g/dl jest uznawany za zagrażający życiu.

Najczęstsze objawy anemii to osłabienie, bezsenność lub wydłużony sen, bladość i szorstkość skóry, łatwe męczenie się, łamliwość włosów i paznokci, zajady w kącikach ust, zmniejszone łaknienia, ból i zawroty głowy, tachykardię, zaburzenia układu odpornościowego, zaburzenia miesiączkowania u kobiet czy zaburzenia potencji u mężczyzn.

 Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Najczęstszą przyczyną niedokrwistości jest niedobór żelaza, wynikający z nieprawidłowej diety.  Żelazo jest bardzo słabo wchłaniane z przewodu pokarmowego, wykorzystujemy jedynie ok. 10% żelaza, które przyjmujemy z jedzeniem. Niedobór żelaza występuje także, gdy traci się dużo krwi, np. w wyniku obfitych miesiączek, stąd problem ten częściej diagnozowany jest u kobiet. Anemia może pojawić się także, gdy żelazo jest nieprawidłowo wchłaniane (np. po wycięciu żołądka lub części jelit, przy wrzodach żołądka i dwunastnicy, żylakach przełyku, nowotworach przewodu pokarmowego, krwawieniach z nosa, płuc czy nerek). Niedokrwistość z niedoboru żelaza leczy się, uzupełniając jego zapasy. W pierwszej kolejności rekomenduje się produkty bogate w żelazo. Do grupy tej zalicza się: czerwone mięso (głównie wołowinę), podroby, mięczaki, kasze: gryczaną, jaglaną, quinoa i jęczmienna, groch, fasola, ciecierzyca, soczewica, zielone warzywa liściaste, buraki, ziarna zbóż czy orzechy. Warto pamiętać, że żelazo pochodzenia roślinnego znacznie gorzej wykorzystywane przez organizm niż to pochodzące z produktów zwierzęcych. Jeśli modyfikacja diety okaże się niewystarczająca, konieczna staje się suplementacji preparatami żelaza, początkowo w formie tabletek, a jeśli te nie pomagają – w postaci zastrzyków.

Anemia złośliwa

Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 nosi nazwę anemii złośliwej i jest chorobą autoimmunologiczną, czyli o genezie podobnej do cukrzycy typu 1. Wiedząc, że choroby autoimmunologiczne często rządzą się prawem serii, dobrze żeby diabetycy wiedzieli, że występująca u nich anemia nie musi być powodowane niedoborem żelaza, ale właśnie kolejną chorobą autoimmunologiczną. Mimo że diagnostyka choroby jest trudna (przez niejednoznaczne objawy), to po prawidłowo postawionym rozpoznaniu w wyniku podawania witaminy B12 (najczęściej w małych dawkach już do końca życia) stan chorych szybko się poprawia.

 Niedokrwistość pochodzenia nerkowego

Zbyt niski odsetek hemoglobiny może również wynikać z niedoboru erytropoetyny, hormonu, który stymuluje produkcję erytrocytów przez szpik kostny.  W przypadku diabetyków nieprawidłowość ta to zwykle pochodna cukrzycowej choroby nerek. To też ważna informacja dla osób z cukrzycą, szczególnie tych mających rozpoznaną nefropatię cukrzycową. W przypadku znacznego uszkodzenia nerek, jeśli pacjent spełnia kryteria (między innymi GFR poniżej 45, HGB poniżej 10) wprowadza się leczenie erytropoetyną.

Niedokrwistość a cukrzyca

Niedokrwistość wbrew pozorom nie jest częstym zjawiskiem u chorych na cukrzycę. . Najczęściej nie jest powikłaniem w przebiegu cukrzycy, ale wynikiem innych dodatkowych chorób. Przykładem tego może być celiakia, bardzo częsta przy cukrzycy typu 1, która nieleczona objawia się niedokrwistością. W takim przypadku leczenie anemii polega na wprowadzeniu diety bezglutenowej i uzupełnianiu niedoborów żelaza. Anemia może być także konsekwencją nieprawidłowego odżywiania się. Diabetycy często unikają czerwonego mięsa i podrobów, a to źródła najlepiej wchłaniającego się żelaza. Warto zdawać sobie sprawę z tego, że istnieje odmiana niedokrwistości będąca chorobą autoimmunologiczną oraz, że anemia grozi osobom z cukrzycową chorobą nerek.

Konsekwencje niedokrwistości dla osoby z cukrzycą zależą przede wszystkim od tego, czy anemia odpowiedzialna jest za niedotlenienie tkanek, które z kolei współodpowiedzialne jest za zmiany w obrębie włókien nerwowych czy drobnych naczyń krwionośnych siatkówki oka. Innymi słowy, niedokrwistość to obok samej cukrzycy poważny czynnik ryzyka retinopatii. Ponadto trzeba pamiętać, że czynnikiem pogłębiającym skutki anemii i obniżonej dostępności tlenu do tkanek jest podwyższone stężenie hemoglobiny glikowanej.

Bardzo ważne jest, by diabetycy zwracali uwagę nie tylko na hemoglobinę glikowaną – parametr wyrównania cukrzycy, ale też na stopień dotleniania tkanek, za co odpowiedzialna jest „zwykła” hemoglobina. Jeśli jej odsetek jest poniżej normy warto zbadać tego przyczynę oraz podjąć odpowiednie leczenie.

Skip to content