Diagnoza niedosłuchu może być sytuacją wywołującą całe spektrum emocji – od pozytywnych, związanych z nadzieją na poprawę stanu zdrowia, po obawy i pytania o dalsze kroki, formalności i koszty zakupu aparatu słuchowego czy systemów wspomagających słyszenie. Tę ostatnią kwestię ułatwia dofinansowanie z NFZ, które w ostatnich latach uległo zwiększeniu1 , a także dofinansowanie ze środków PFRON.
Aparaty słuchowe to wyroby medyczne, bez których skuteczna rehabilitacja ubytku słuchu u wielu pacjentów staje się bardzo trudna, a często wręcz niemożliwa. Należy jednak pamiętać, że koszt ich zakupu jest ściśle powiązany z procesem produkcji i ciągłym rozwojem technologii, która ma na celu nieustannie poprawiać funkcjonowanie aparatów słuchowych i systemów wspomagających słyszenie. Wszystko to wpływa na cenę końcową, którą musi pokryć pacjent – ale nie sam.
Kto może skorzystać z refundacji w ramach NFZ?
Podobnie jak w przypadku leków, również wyroby medyczne podlegają ściśle określonym zasadom, zgodnie z którymi przyznawana jest refundacja. Wysokość i częstotliwość wsparcia jest zależna od kilku czynników. Do podstawowych kryteriów należą m.in. posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego oraz zdiagnozowany ubytek słuchu o określonej wartości. Aby ubiegać się o dofinansowanie do zakupu aparatu słuchowego, u pacjentów do 26. roku życia średnia wartość niedosłuchu dla danego ucha musi przekraczać 30 dB HL, u osób
starszych – 40 dB HL. Ubytek słuchu jest obliczany na podstawie średniej z dwóch częstotliwości z największym uszkodzeniem słuchu (wybranym z 500, 1000, 2000 oraz 4000 Hz), określonej na podstawie badania słuchu, które można wykonać w gabinecie protetyki słuchu.
To duża zmiana w stosunku do kryteriów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r., która w praktyce, dla wielu pacjentów, może oznaczać kwalifikację do uzyskania refundacji z NFZ i być ważnym argumentem przy podjęciu decyzji o ponownym wykonaniu badania słuchu.
Refundacja NFZ w pigułce
Spełnienie podstawowych kryteriów otwiera możliwości wnioskowania o dofinansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia. W przypadku stwierdzenia niedosłuchu w gabinecie protetyka konieczne jest potwierdzenie wyniku u lekarza specjalisty w dziedzinie audiologii, audiologii i foniatrii, laryngologii, otolaryngologii, otolaryngologii dziecięcej, otorynolaryngologii lub otorynolaryngologii dziecięcej i uzyskania zlecenia na zakup aparatu słuchowego, jeśli ten uzna, że jest to potrzebne. NFZ honoruje zlecenia wystawiane zarówno przez lekarzy przyjmujących w ramach prywatnej praktyki oraz tych, do których można dostać się w ramach NFZ. W drugim przypadku wymagana jest wcześniejsza wizyta u lekarza rodzinnego w celu otrzymania skierowania do specjalisty.
Dla pacjentów do 26. roku życia NFZ dofinansuje: aparat słuchowy na przewodnictwo powietrzne lub kostne: 3000 zł na jedno ucho (raz na 3 lata), wkładkę uszną: 60 zł na jedno ucho (zgodnie z zaleceniem lekarza), system wspomagający słyszenie (raz na 5 lata) – kwota dofinansowania uzależniona jest od ceny produktu.
Dla pacjentów powyżej 26. roku życia NFZ dofinansuje: aparat słuchowy na przewodnictwo powietrzne: 1050 zł na jedno ucho (raz na 5 lat), aparat słuchowy na przewodnictwo kostne: 2100 zł na jedno ucho (raz na 5 lat), wkładkę uszną: 50 zł na jedno ucho (raz na 5 lat).
Jeśli pacjent posiada odpowiednie uprawnienia dodatkowe ma prawo do specjalnych przywilejów. Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności może korzystać z dofinansowania bez uwzględnienia okresów użytkowania, co oznacza, że nie musi czekać na zakończenie karencji 3 lub 5 lat – dofinansowanie przyznawane jest na każde zlecenie wystawione przez lekarza. Natomiast pacjent, który posiada legitymację wystawioną przez ZUS lub MON, potwierdzającą m.in. status osoby represjonowanej lub inwalidy wojennego/wojskowego może uzyskać wyższą kwotę dofinansowania.
Dofinansowanie ze środków PFRON
Poza dofinansowaniem z NFZ pacjenci posiadający orzeczenie o niepełnosprawności mogą również zwrócić się o wsparcie finansowe z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. PFRON oferuje dofinansowanie do zakupu osobom, których miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 50% stawki przeciętnego wynagrodzenia. Dla osób samotnych stawka ta wynosi w 2024 roku 65%. Wysokość wsparcia finansowego z funduszu PFRON nie jest stała i zależy przede wszystkim od miejsca zamieszkania osoby starającej się o dofinansowanie oraz od okresu, w jakim pacjent składa wniosek.
Środki na zakup wyrobów medycznych przyznawane są za pośrednictwem: Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.
Joanna Zakrzewska
Kierownik Działu Obsługi Refundacji ACS Audika
1)Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2461)
