Dobrze zbilansowana dieta jest jednym z najważniejszych elementów leczenia zarówno cukrzycy, jak i cukrzycowej choroby nerek. Nawet niewielkie pogorszenie pracy nerek powinno wiązać się ze zmianą w sposobie odżywiania, aby spowolnić proces uszkadzania nerek, ustabilizować poziom glukozy i zmniejszać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
Odpowiednie żywienie pomaga kontrolować glikemię, ciśnienie tętnicze i masę ciała, czyli trzy główne czynniki wpływające na rozwój i progresję cukrzycowej choroby nerek. Dlatego planując posiłki nie powinniśmy skupiać się wyłącznie na tym, jaki będą one miały wpływ na cukry. Celem diabetyka, poza normoglikemią po posiłku, powinny być także:
Kontrola ciśnienia tętniczego – ogranicz sól (sód) do ok. 5-6 g soli/dzień, co odpowiada 2000–2300 mg sodu. Unikaj dosalania potraw, wydobywaj ich smak poprzez dodatek ziół i przypraw. Czytaj etykiety, unikaj produktów z wysoką zawartością soli.
Odpowiednia podaż białka – diabetykom zaleca się umiarkowaną podaż białka: ok. 0,8-1,0 g/kg m.c./dobę. Preferuj białka roślinne (rośliny strączkowe w rozsądnych ilościach), ryby, chude drób, jaja; ogranicz czerwone i przetworzone mięso oraz wędliny.
Zdrowe tłuszcze i profil lipidowy – wybieraj tłuszcze nienasycone: oliwa z oliwek, orzechy, nasiona, awokado, tłuste ryby (omega-3). Ogranicz tłuszcze nasycone (tłuste mięsa, pełnotłuste nabiał) i trans (wyroby cukiernicze, fast food, margaryny do smarowania pieczywa).
Kontrola fosforu i, w razie potrzeby, potasu – ogranicz produkty z fosforanami dodanymi (napoje typu cola, przetworzona żywność).
Utrzymanie prawidłowej masy ciała – jeśli masz nadwagę lub otyłość porozmawiaj z lekarzem o opcjach, także farmakologicznych, redukcji masy ciała.
Odpowiednie nawodnienie – pij wodę regularnie (najczęściej 1,5-2 l/dzień), dopasowując do zaleceń lekarskich; unikaj dosładzanych napojów.
Co jeść częściej, a co rzadziej?
U osób z niewielkim pogorszeniem pracy nerek (1-3 stadium cukrzycowej choroby nerek) nie są konieczne duże modyfikacje w diecie. Generalnie można jeść zgodnie z zasadami piramidy żywienia, po niektóre produkty spożywcze sięgając częściej, po inne zaś tylko sporadycznie.
Częściej:
• Warzywa nieskrobiowe: liściaste, brokuły, kalafior, cukinia, papryka, pomidory.
• Pełne ziarna o niższym IG: kasza gryczana, komosa ryżowa, brązowy ryż (w kontrolowanych porcjach), pieczywo pełnoziarniste z dużą zawartością błonnika.
• Owoce o niższym IG w umiarkowanych porcjach: jagody, truskawki, jabłka, gruszki, cytrusy.
• Białko: ryby 2× w tygodniu (szczególnie tłuste morskie), chudy drób, jaja; rośliny strączkowe w małych – umiarkowanych porcjach (uwzględnij glikemię i potas).
• Nabiał fermentowany o obniżonej zawartości tłuszczu (jogurt naturalny, kefir) – bez dodatku cukru.
• Tłuszcze roślinne: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, orzechy i nasiona (garść dziennie).
Rzadziej/ogranicz:
• Sól i produkty wysokosodowe: wędliny, sery dojrzewające, gotowe sosy, kostki rosołowe, marynaty, fast food.
• Czerwone i przetworzone mięso (kiełbasy, parówki).
• Słodycze, soki i napoje słodzone, wypieki z białej mąki.
• Produkty z dodatkiem fosforanów: cola, proszek do pieczenia w dużych ilościach, przetworzone sery topione.
• Alkohol – jeśli w ogóle, to okazjonalnie i w małych ilościach, po uzgodnieniu z lekarzem.
Unikaj pułapek
Osoby u których stwierdzono pierwsze stadia cukrzycowej choroby nerek powinny ustalić z lekarzem dzienne zapotrzebowanie na białko. Będzie ono zależało m.in. od wieku i stylu życia. Na pewno trzeba wystrzegać się diet ketogenicznych, czyli takich w których są limitowane węglowodany na rzecz białka i tłuszczu. Taki sposób żywienia może obciążać nerki i utrudniać kontrolę lipidów.
Należy pamiętać, że nawet produkty uważane powszechnie za zdrowe mogą zawierać za dużo soli, potasu i fosforu. Przykładowe źródła soli, które prowadzą do jej nadmiaru w diecie: wędliny, sery dojrzewające, pieczywo, zupy i sosy instant, mrożone dania, przekąski, woda wysokosodowa, kostki rosołowe, sos sojowy.
Przykładowe produkty, które mogą prowadzić do nadmiaru potasu (hiperkaliemii): banany, pomidory i przetwory pomidorowe, ziemniaki, awokado, suszone owoce, soki warzywne/owocowe, zamienniki soli „low sodium” z chlorkiem potasu, niektóre zamienniki mięsa, kokosy, melasy.
Przykładowe produkty, które mogą powodować nadmiar fosforu – napoje typu cola (także light), przetworzone mięsa, sery topione, proszki do pieczenia, serki topione, batoniki białkowe; dodatki E (np. E338-E343), twarde żółte sery, podroby, orzechy, nasiona, otręby.
Redakcja
