Pompy insulinowe są w Polsce refundowane dla dzieci, młodzieży i młodych dorosłych do ukończenia 26 roku życia. Ta cezura nie wynika jednak z przesłanek medycznych, a z kalkulacji ekonomicznych i ograniczonych środków, jakie NFZ jest gotowy przeznaczyć na refundację wyrobów medycznych specjalnego przeznaczenia dla osób z cukrzycą. Jeśli chodzi o korzyści z terapii pompowej to nie ma wątpliwości, że mogą je odnieść i dzieci, i dorośli. Dlatego jako środowisko pacjentów diabetologicznych mamy nadzieję, że dostęp do refundowanych pomp zostanie rozszerzony. Przemawiają za tym mocne argumenty.
Wymagania odnośnie leczenia cukrzycy typu 1 są dość uniwersalne, niezależnie od wieku pacjenta. Pompa insulinowa, jako narzędzie do precyzyjnego, wygodnego dawkowania insuliny sprawdza się i u małych dzieci i u seniorów z cukrzycą typu 1. Jedni i drudzy mogą mieć np. nieświadomość hipoglikemii, dzieci z powodu nieumiejętności odczytywania sygnałów organizmu, a dorośli z powodu wieloletniego stażu choroby i powikłań neurologicznych. U takich pacjentów pompa z hipoblokadą lub system zamkniętej pętli to rozwiązanie zwiększające znacząco poczucie bezpieczeństwa i komfort leczenia.
Argumenty w każdej grupie wiekowej
Jako uzasadnienie dla refundacji pomp insulinowych w młodszych grupach wiekowych wymienia się redukcję liczby zastrzyków, bezpieczeństwo terapii, poprawę jakości życia z chorobą czy większą swobodę w planowaniu posiłków czy aktywności fizycznej. Te same argumenty przemawiają za stosowaniem pompy u starszych diabetyków, ale można tutaj wymienić też kilka specyficznych sytuacji, typowych dla osób dorosłych.
Pierwszą z nich jest praca zmianowa, częste wyjazdy służbowe oraz nieregularny tryb życia powodowany pracą lub sytuacją rodzinną. W takich wypadkach pompa sprawdza się znacznie lepiej niż wstrzykiwacze, ponieważ pozwala na znacznie bardziej elastyczne zarządzanie leczeniem. Funkcje pompy, które ułatwiają chociażby pracę zmianową to przede wszystkim:
• Możliwość zaprogramowania i korzystania z różnych schematów bazy
• Czasowa zmiana bazy
• Możliwość zatrzymania podawania insuliny bazowej (aby uniknąć hipoglikemii)
• Łatwość podawania insuliny w wielu różnych sytuacjach
Inną sytuacją, w której pompa insulinowa staje się nieodzowna dla osoby dorosłej, jest planowanie ciąży przez kobiety chorujące na cukrzycę typu 1. Zaleca się, aby w ramach przygotowań do ciąży osiągnąć optymalne wyrównanie cukrzycy na kilka miesięcy przed zapłodnieniem. To znacząco zwiększa szansę na prawidłowy przebieg ciąży oraz urodzenie zdrowego dziecka. W niektórych ośrodkach można wypożyczyć pompę insulinową na czas przygotowań do ciąży, jednak ciągle większość kobiet robi to zbyt późno. Większy dostęp do pomp w grupie kobiet w wieku rozrodczym na pewno były korzystny dla świadomego planowania macierzyństwa.
Kiedy pompa radzi sobie lepiej niż peny?
Pompa jest szczególnie uzasadniona u dorosłych z cukrzycą typu 1, u których występują:
• Niestabilna cukrzyca z częstymi, nieprzewidywalnymi hipo- i hiperglikemiami.
• Nocne hipoglikemie lub zmiany glikemii, których nie udaje się opanować na penach.
• Brak odczuwania hipoglikemii.
• Znaczne zjawisko brzasku.
• Nieregularny tryb życia/pracy (zmiany nocne, wyjazdy).
• Niezadowalające wartości HbA1c mimo intensywnej insulinoterapii penami i dobrego zaangażowania pacjenta.
Podawanie insuliny za pomocą pompy, gdzie baza jest wstrzykiwana przez całą dobę w mikrodawkach, przypomina podstawowe wydzielanie insuliny przez trzustkę zdrowego człowieka. Taki sposób podania leku, przy dobrze dobranej dawce ogranicza wahania glikemii oraz epizody hipo i hiperglikemii. Możliwość ustawienia dawki bazowej na każdą jedną godzinę doby pozwala zabezpieczyć poranne przecukrzenia powodowane wyrzutem hormonów (efekt brzasku), hipoblokada chroni przed niedocukrzeniami, szczególnie w czasie snu. Są to takie sytuacje i wyzwania, przy których pompa zdecydowanie wygrywa ze wstrzykiwaczem. Trzeba pamiętać, że cukrzyca cukrzycy nierówna. U jednych jest ona łatwiejsza do okiełznania, u innych wymaga to znacznie większego wysiłku. Ważne jest to, by pacjenci mieli możliwość wyboru oraz dostęp do technologii, które pozwalają osiągnąć dobre wyrównanie cukrzycy.
To zbyt skomplikowane?
Barierą przed zdecydowaniem się na terapię pompą przez osoby w starszym wieku, poza kwestiami ekonomicznymi, może być strach przed nową technologią. Bolusy, kaniule, zakresy glikemii, przeliczniki wymienników, wypełnianie zestawu infuzyjnego… – nagle pojawia się wiele nowych pojęć i czynności, które na początku mogą powodować mętlik w głowie. Z doświadczeń członków naszego Stowarzyszenia wynika jednak, że praktycznie każdy jest w stanie nauczyć się obsługi i korzystania z pompy. U jednych zajmuje to mniej czasu, u innych więcej, ale na pewno nie jest to czynnik, który stanowi przeszkodę dla terapii pompowej, nawet u seniorów. Temat ten będziemy przybliżać w kolejnych numerach Biuletynu, przedstawiając sylwetki członków naszego Stowarzyszenia z pompą u boku.
Redakcja
