Forum Ekspertów ds. Cukrzycy przedstawiło rekomendacje zmian w opiece diabetologicznej w Polsce. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się m.in.: rozszerzenie dostępu do nowoczesnych terapii, włączenie badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1 do bilansu 6-latka oraz poprawa diagnostyki powikłań na poziomie POZ, w tym włączenie badania UACR do diagnostycznego budżetu powierzonego.
Forum Ekspertów ds. Cukrzycy po raz trzeci opracowało zestaw rekomendacji dotyczących zmian w systemie opieki diabetologicznej. Dokument wskazuje najważniejsze kierunki działań, które mogą przyczynić się do poprawy jakości życia chorych oraz zwiększenia skuteczności leczenia jednej z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych.
Wzmocnienie opieki specjalistycznej i dostęp do nowoczesnych terapii
Dekalog rekomendacji otwiera postulat rozwoju oraz lepszego finansowania opieki nad pacjentem z cukrzycą zarówno na poziomie świadczeń szpitalnych, jak i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Zdaniem ekspertów kluczowe jest także zapewnienie szerokiego dostępu do innowacyjnych terapii zgodnych z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.
Wśród rekomendacji znalazło się m.in. złagodzenie kryteriów refundacyjnych dla analogów GLP-1 oraz udostępnienie nowych klas leków, które pozwalają skuteczniej kontrolować chorobę i ograniczać ryzyko powikłań.
Eksperci podkreślają jednocześnie, że należy utrzymać obecne rozwiązania gwarantujące dostęp do leczenia dla szczególnie wrażliwych grup pacjentów – seniorów powyżej 65. roku życia, dzieci i młodzieży do 18 lat oraz kobiet w ciąży, którzy korzystają z bezpłatnych leków.
Wczesna diagnostyka cukrzycy typu 1 u dzieci
Jednym z ważnych elementów rekomendacji jest rozszerzenie działań profilaktycznych wśród najmłodszych pacjentów. W związku z rosnącą liczbą zachorowań na cukrzycę typu 1 u dzieci eksperci postulują wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku tej choroby do bilansu zdrowia sześciolatka. Jak wskazuje prof. Małgorzata Myśliwiec, konsultantka wojewódzka w dziedzinie endokrynologii i diabetologii dziecięcej, wiceprzewodnicząca Sekcji Diabetologii Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, wcześniejsze wykrycie choroby może znacząco wpłynąć na przebieg leczenia.
– Wczesne rozpoznanie cukrzycy typu 1 daje szansę na wdrożenie działań prewencyjnych, które mogą opóźnić rozwój choroby i zmniejszyć ryzyko ciężkich powikłań u dzieci i młodzieży – zaznacza ekspertka. Jej zdaniem, wprowadzenie takich badań byłoby naturalnym rozwinięciem istniejących już programów profilaktycznych, takich jak przesiew w kierunku hipercholesterolemii u dzieci.
Równa diagnostyka powikłań cukrzycy
Eksperci zwracają również uwagę na potrzebę poprawy dostępności wczesnej diagnostyki chorób współistniejących oraz powikłań cukrzycy na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Jednym z kluczowych elementów jest włączenie badania UACR (wskaźnika albuminy do kreatyniny w moczu) do diagnostycznego budżetu powierzonego w POZ. Pozwoliłoby to zniwelować obecne nierówności w dostępie do tego badania u lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i usprawnić wczesne wykrywanie nefropatii cukrzycowej.
Eksperci podkreślają również znaczenie działań zgodnych z koncepcją odwróconej piramidy świadczeń oraz konieczność wzmocnienia opieki nad pacjentami z cukrzycą w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Podatek cukrowy jako źródło finansowania działań
Istotnym elementem systemowego wsparcia dla działań profilaktycznych i terapeutycznych może być obowiązujący od 2021 roku podatek cukrowy. Przynosi on znaczące wpływy do budżetu płatnika, jednak – jak wskazują eksperci – sposób ich dystrybucji wymaga doprecyzowania.
– Obecne rozwiązanie nie wskazuje jednoznacznie, jaka część środków z podatku cukrowego trafia bezpośrednio na działania związane z profilaktyką i leczeniem cukrzycy. Warto rozważyć silniejsze ukierunkowanie tych funduszy na choroby dietozależne – zauważa prof. Irina Kowalska, prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.
Z kolei prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, proponuje powołanie specjalnego gremium nadzorującego wydatkowanie środków.
– Dobrym rozwiązaniem byłoby powołanie Rady ds. wydatkowania środków z podatku cukrowego z udziałem ekspertów klinicznych, lekarzy, pielęgniarek oraz przedstawicieli organizacji pacjenckich. Pozwoliłoby to zapewnić racjonalne i transparentne zarządzanie tymi funduszami – wskazuje.
Cukrzyca – rosnąca skala problemu
Cukrzyca pozostaje jedną z najszybciej narastających chorób cywilizacyjnych w Polsce. Szacuje się, że obecnie choruje na nią kilka milionów osób, a prognozy wskazują, że do 2030 roku liczba pacjentów może przekroczyć 4,2 mln.
Dlatego – jak podkreślają przedstawiciele organizacji pacjenckich – konieczne jest wzmocnienie działań systemowych i profilaktycznych.
– Zależy nam na tym, aby jak najwięcej pacjentów z cukrzycą mogło ustabilizować chorobę i aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym oraz zawodowym. Wierzymy, że wspólne działania ekspertów, decydentów i organizacji pacjenckich pozwolą nadać tej problematyce należytą wagę i przyczynią się do wprowadzenia potrzebnych zmian – podsumowuje Monika Kaczmarek, prezes Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.
Rekomendacje zmian w opiece diabetologicznej w 2026 r.
- Rozwój i lepsze finansowanie opieki nad pacjentem z cukrzycą na poziomie świadczeń szpitalnych w diabetologii i AOS w celu wspierania skuteczności leczenia cukrzycy i ograniczania powikłań i hospitalizacji. Akceptacja złożonych Kart Świadczenia Opieki Zdrowotnej dotyczących porad edukacyjnych, psychologicznej, dietetycznej, badanie dna oka za pomocą Fundus Camery, oceny ABI-wskaźnika kostka/ramię, wykonywanie badań – przeciwciała anty-GAD65 w diagnostyce cukrzycy typu 1 u dzieci oraz dorosłych.
- Dostęp pacjentów do nowoczesnego leczenia cukrzycy zgodny z zaleceniami PTD – w tym złagodzenie wskazań refundacyjnych dla analogów GLP-1 oraz udostępnienie nowych innowacyjnych klas leków.
- Utrzymanie list leków bezpłatnych w celu zapewnienia dostępu do leczenia pacjentom senioralnym 65+ z cukrzycą, dzieciom do 18. roku życia i kobietom w ciąży.
- Refundacja osobistych pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia.
- Refundacja systemów ciągłego monitorowania glikemii (CGM) we wszystkich wskazaniach w celu lepszego wyrównania cukrzycy.
- Włączenie do koszyka świadczeń gwarantowanych leczenia zespołu stopy cukrzycowej w oparciu o model szamotulski.
- Równy dostęp do badań diagnostycznych dla pacjentów z cukrzycą i wczesne wykrywanie powikłań/chorób współistniejących w POZ w celu wdrażania wczesnych interwencji. Wyrównanie dostępu do badania UACR (wskaźnik albumina/kreatynina w moczu) dla placówek POZ niebędących w opiece koordynowanej.
- Włączenie badań przesiewowych w kierunku cukrzycy typu 1 do bilansu 6-latka.
- Potrzeba wzmocnienia edukacji pacjentów z cukrzycą na każdym etapie opieki zdrowotnej.
- Poprawa zarządzania środkami z opłaty cukrowej poprzez odpowiednie znaczenie i wydatkowanie wpływów na działania prewencyjne, diagnostyczne i terapeutyczne. Postulat powołania Rady ds. wydatkowania podatku cukrowego przy Ministerstwie Zdrowia
Źródło: pulsmedycyny.pl
