Neuropatia cukrzycowa
31 stycznia 2014
Premier: pacjenci muszą mieć wpływ na decyzje dotyczące ochrony zdrowia
11 lutego 2014

Po co nam wymienniki?

Odżywianie osoby z cukrzycą powinno spełniać jedno, bardzo ważne zadanie – zapobiegać nadmiernym wahaniom cukru we krwi w czasie doby. Na wahania glikemii największy wpływ ma spożywanie pokarmów bogatych w węglowodany, w mniejszym stopniu tłuszcze i białka.

Pod względem jakościowym dieta diabetyka to nic innego jak zdrowe, racjonalne odżywianie, W podobny sposób odżywiać się powinny także osoby zdrowe, jeśli chcą uniknąć chorób cywilizacyjnych i by jedzenie faktycznie im służyło. Jedyna różnica to taka, że osoby z cukrzycą powinny posługiwać się systemem wymienników węglowodanowych i białkowo-tłuszczowych. Umiejętność obliczania wymienników w produktach oraz znajomość indywidualnego przelicznika wymiennik-insulina jest kluczem do wyrównania cukrzycy, czyli utrzymywania dobrych glikemii, szczególnie poposiłkowych.

Wymienniki węglowodanowe

Jeden wymiennik węglowodanowy 1 WW jest porcja produktu w gramach, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych. Innymi słowy, liczenie wymienników węglowodanowych to nic innego jak sprawdzanie ilości węglowodanów w danej potrawie/posiłku, następnie dzielenie tej liczby przez 10, by uzyskać informację o ilości wymienników węglowodanowych.
Jeśli w produkcie, który zamierzamy zjeść jest 30 g węglowodanów i wielkość tę podzielimy przez 10 to otrzymamy 3 WW (wymienniki węglowodanowe).

Na opakowaniach wielu produktów jest podana zawartość składników odżywczych, a węglowodany zwykle bywają wymieniane na pierwszym miejscu. Dzięki temu bardzo łatwo można wyliczyć ilość wymienników w danym produkcie. Nieco trudniej jest w przypadku żywności kupowanej na wagę czy sztuki. Wówczas należy zważyć daną rzecz i korzystając z tabelek internetowych, bądź popularnej wśród diabetyków książeczki „Liczymy kalorie” pod redakcją Hanny Kunachowicz i in. sprawdzić, ile zawiera węglowodanów w 100 g.

Wiedząc ile węglowodanów jest w porcji 100 g, szacujemy, ile jest w naszej, w zależności od jej wagi. I znowu czeka nas dzielenie tej ilości przez 10. Można też sięgnąć po tabele wymienników węglowodanowych, dzięki którym sprawdzimy, jaka ilość danego produktu daje 1 WW. Np.:

1WW = 25 g chleba graham
1WW = 60 g ziemniaków
1WW = 140 g jabłka ze skórą
1WW = 170 g jogurtu naturalnego 2%

Przelicznik insulina – wymiennik

Jeden wymiennik węglowodanowy zwiększa poziom glukozy we krwi średnio od 30 – 50 mg/dl. By informacja ta była dla nas przydatna, musimy też wiedzieć, o ile obniża nam glikemie jedna jednostka insuliny. Tutaj sprawa jest indywidualne. U małych dzieci na zabezpieczenie jednego wymiennika węglowodanowego wystarcza nawet 0,2 – 0,5 jednostki insuliny. Wraz z dorastaniem przelicznik ten wzrasta. Osoba dorosła może potrzebować 1, 1,5 a nawet 2 jednostek insuliny do zrównoważenie 1 WW. Co też ważne, nasz przelicznik może być zależny od pory dnia. Zwykle rano potrzebujemy insuliny więcej, po południu – mniej. I tak nasz przelicznik rano może wynosić 1,5: 1 (czyli 1.5 jednostki insuliny na wymiennik) a wieczorem już 1:1. Wówczas rano na 3 WW będziemy musieli wziąć 4,5 jednostki insuliny, ale na kolację, na tę samą ilość węglowodanów, już tylko 3 jednostki.

Przeliczając insulinę na wymienniki węglowodanowe, pamiętajmy o indeksie glikemicznym. Najkorzystniejsze są produkty, których indeks glikemiczny nie przekracza 60. U osób zdrowych spożywanie żywności o niskim indeksie skutkuje brakiem napadów głodu oraz wydzielaniem przez organizm mniejszej ilości insuliny. U diabetyków obserwuje się mniejsze poposiłkowe skoki glikemii, a co za tym idzie – możliwość podawania nieco mniejszych dawek insuliny.

Na koniec rozważań o węglowodanach warto dodać, że cukry proste nie są dobrze trawione przez organizm po godzinie 16-17 tej, dlatego jeśli chcemy mieć prawidłową glikemię na czczo, unikajmy ich jedzenia chociażby w postaci owoców czy słodkich produktów mlecznych.

Wymienniki białkowo-tłuszczowe

Pamiętajmy, że białka i tłuszcze spowalniają tempo wchłaniania węglowodanów z przewodu pokarmowego, przyczyniając się do wydłużenia czasu wzrostu glikemii poposiłkowej. Aby dobrze zaplanować dawkę insuliny do posiłków, wprowadzono pojęcie wymienników białkowo-tłuszczowych.

Wymiennik białkowo – tłuszczowy (1WBT) to ilość białka, tłuszczu bądź białka i tłuszczu zawierająca 100 kcal Aby wyliczyć wymiennik WBT musimy oszacować, ile białka i tłuszczu znajduje się w produkcie, wiedząc że:

1 gram białka to 4 kcal
1 gram tłuszczu to 9 kcal, np.:

100 g jaj sadzonych ok. 2 sztuki to14,2 g tłuszczu x 9kcal czyli 127,8 kcal + 9,9 g białka x 4 kcal czyli 39,6 kcal = 167,4 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT

100 g jaj sadzonych ok. 2 sztuki to14,2 g tłuszczu x 9kcal czyli 127,8 kcal + 9,9 g białka x 4 kcal czyli 39,6 kcal = 167,4 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT

100g sera białego chudego zawiera 0,5 g tłuszczu x 9 kcal czyli 4,5 kcal + 19,g białka x 4 kcal czyli 79,2 kcal + 3,5 g węglowodanów czyli 14 kcal
w przybliżeniu: 1 WBT + 0,15 WW

100 g sera białego tłustego to 10,1 g tłuszczu x 9kcal czyli 90,9 kcal + 17,7 g białka x 4 kcal czyli 70,8 kcal + 3,5 g węglowodanów czyli 14 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT + 0,15 WW

Insulina a białka i tłuszcze

Na wymiennik białkowo – tłuszczowy podajemy insulinę jak na wymiennik węglowodanowy.
Dzieciom i młodzieży na 1 WBT podaje się taki sam przelicznik dawki insuliny jak na 1 WW, dorosłym – połowę ilości insuliny liczonej na 1 WW. Dlatego przeliczanie dawki insuliny na 1 WBT oraz na 1 WW wymaga konsultacji z lekarzem diabetologiem!

Pacjent, który spożywa białka i tłuszcze w ilości co najmniej 100 kcal (1 WBT), powinien podać bolusa złożonego lub przedłużonego.

Czas bolusa to ilość WBT + 2 godziny np.
1 WBT – 3 godziny
2 WBT – 4 godziny
3 WBT – 5 godzin

Posiłki, które zawierają mniej niż 100 kcal (1WBT) nie wymagają podawania insuliny w fazie przedłużonej. Pamiętajmy, że jedzenie zbyt dużych ilości tłuszczy i białek będzie powodowało podwyższenie poziomu glikemii na czczo.

Autor artykułu: mgr Edyta Rudawska

Źródło: http://bibliotekadiabetyka.pl/artykuly/po-co-nam-wymienniki/22

« Strona główna

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *