Żegnamy Wielkiego Przyjaciela Diabetyków Doktora Jerzego PASADYNA
22 stycznia 2014
Woda? Na zdrowie!
27 stycznia 2014

(Nie)bezpieczne procenty

Picie miarkowanych ilości alkoholu – przede wszystkim czerwonego wina – ma swoich zwolenników i przeciwników, także w środowisku medycznym. Sprawa komplikuje się, jeśli przysłowiowa lampka wina dotyczy diabetyka.

Zwolennicy tzw. umiarkowanego picia powołują się na liczne doniesienia naukowe na temat korzystnego działania niewielkich ilości alkoholu na zdrowie. Wszak już starożytni medycy – Paracelsus, Pliniusz i Galen – pisali o pozytywnym wpływie wina na organizm, natomiast Hipokrates zalecał jego spożycie w celach diuretycznych. Badania wykazały, że u osób pijących regularnie umiarkowane ilości alkoholu występuje mniejsze ryzyko choroby niedokrwiennej serca czy udaru mózgu, u diabetyków dodatkowo dochodzi do zwiększenia wrażliwości na insulinę. Mimo to generalnie diabetykom nie zaleca się spożywania alkoholu, a on sam nie może być traktowany jako lekarstwo zapobiegające chorobom układu krążenia.

Reguły i wyjątki

Fakt, że osoby chore na cukrzycę powinny powstrzymywać się od picia alkoholu (głównie z powodu ryzyka ciężkiej hipoglikemii) nie oznacza konieczności abstynencji do końca życia. Jak to w cukrzycy bywa, dużo zależy od tego, na ile pacjent zna swój organizm oraz mechanizmy wzajemnego oddziaływania insuliny i alkoholu.

Niemniej w niektórych sytuacjach, faktycznie należy bezwzględnie trunków unikać. Są to:

  • cukrzyca niewyrównana niezależnie od typu
  • wykonywanie wysiłku fizycznego
  • istniejące zaawansowane powikłania (retinopatia, nefropatia, neuropatia)
  • niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
  • współistniejące zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy, niedoczynność nadnerczy)
  • współistniejące zaburzenia lipidowe (szczególnie przy wysokim poziomie trójglicerydów)
  • zapaleniem trzustki w wywiadzie.

Kufel diabetyka

Kufel piwa może mieć pojemność nawet 1 l płynu. Także lampki wina bywają niepokojąco pojemne. Tymczasem diabetycy, jeśli już sięgają po alkohol, powinni być szczególnie uczuleni na punkcie ilości przyjmowanych procentów.

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego na rok 2013, dopuszczalne jest spożywanie 20 g alkoholu na dobę w przypadku kobiet i 30 g na dobę w przypadku mężczyzn – w przeliczeniu na czysty alkohol etylowy.

Rodzaj alkoholu Ilość Zawartość alkoholu
Piwo 330 ml 12,9 g
Piwo mocne 330 ml 19,8 g
Wino czerwone wytrawne 125 ml 11,9 g
Wino różowe 125 ml 11,5 g
Wino białe wytrawne 125 ml 11,9 g
Wino białe słodkie 125 ml 12,8 g
W120 wódka 30 ml 9,6 g

Zawartość alkoholu etylowego w poszczególnych trunkach

Pamiętajmy, że alkohol nie zawiera żadnych niezbędnych składników pokarmowych. Jest natomiast bogatym źródłem energii. Jednym słowem, alkohol to kalorie: 1 g alkoholu zawiera 7 kcal (dla przypomnienia 1 g węglowodanów to 4 kcal, 1 g tłuszczu daje 9 kcal)

Rodzaj alkoholu Ilość Wartość energetyczna(kcal) Białko (g) Tłuszcz (g) Węglowodany (g) Błonnik (g)
Piwo pełne 100 g
0,5 l
49
245
0,5
2,5
0,0
0,0
3,8
19
0,0
0,0
Spirytus 100 g
125 ml
521
651
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
Wino białe słodkie 100 g
125 ml
95
119
0,2
0,3
0,0
0,0
5,9
7,4
0,0
0,0
Wino białe wytrawne 100 g
125 ml
66
83
0,1
0,1
0,0
0,0
0,6
0,8
0,0
0,0
Szampan 100 g
125 ml
76
95
0,3
0,4
0,0
0,0
1,4
1,8
0,0
0,0
Wino czerwone 100 g
125 ml
68
85
0,1
0,1
0,0
0,0
0,2
0,3
0,0
0,0
Wódka 100 g
50 ml
220
110
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0

Wartości odżywcze różnych rodzajów alkohol

Nie za słodko

Alkohol alkoholowi nierówny, nie tylko pod względem zawartości procentów, ale też węglowodanów. W przypadku diabetyków niewskazane jest spożywanie słodkich win, likierów, nalewek i drinków na bazie słodkich napojów czy soków. Ich picie powoduje szybki wzrost glikemii, czasami do znacznych wartości. Problematyczne jest podanie korekty insuliny, gdyż alkohol (nawet ten najbardziej słodki) zwiększa ryzyko późnego niedocukrzenia (głównie w nocy).

Osoby chorujące na cukrzycę powinny unikać także piwa – ze względu na zawartość maltozy jest napojem o bardzo wysokim indeksie glikemicznym (IG 110), co oznacza, że szybko i znacząco podnosi poziom cukru we krwi.

Niebezpieczeństwo odsunięte w czasie

Wbrew temu, co często sądzą diabetycy, alkohol powinien być w ich diecie limitowany wcale nie tylko dlatego, że będąc „pod wpływem” można przegapić objawy niedocukrzenia. Alkohol sam w sobie przyczynia się do niebezpiecznych hipoglikemii nocnych.

Alkohol hamuje glukogenezę, czyli proces uwalniania glukozy z wątroby. Zmniejsza również produkcję kortyzolu i hormonu wzrostu, czyli hormonów kontrreagujących, chroniących nas przed niedocukrzeniem. Taki wpływ alkoholu będzie utrzymywał się dopóki wątroba całkowicie go nie rozłoży. Szybkość tej przemiany to 0,1 g czystego alkoholu/kg masy ciała/godzinę. Pijąc więc alkohol wieczorem, ryzykujesz hipoglikemią w nocy i w ciągu dnia następnego. W sytuacji ciężkiej hipoglikemii po spożyciu alkoholu, podanie Glukagonu może nie odnieść spodziewanego skutku (jest to hormon uwalniający glukozę w wątrobie, a ta przemiana jest przecież zablokowana).

Często po wypiciu „napojów wyskokowych” trudniej podjąć właściwą, świadomą decyzję, co do dawki insuliny czy ilości WW. Dodatkowo, alkohol obniża czujność pacjenta. Symptomy hipoglikemii, takie jak osłabienie, nadmierne pocenie się, przyspieszenie akcji serca, dreszcze mogą zostać niezauważone. Objawy niedocukrzenia będą uznane przez twoich kolegów za wynik upojenia alkoholowego i w związku z tym zupełnie zbagatelizowane.

Pacjenci leczeni preparatami doustnymi również muszą zachować ostrożność. Alkohol nasila działanie leków z grupy pochodnych sulfonylomocznika. Z kolei przyjmując preparaty z grupy biguanidów (pochodne metforminy) i spożywając alkohol, zwiększa się ryzyko kwasicy mleczanowej. Jest to ostre powikłanie cukrzycy obarczone bardzo dużą śmiertelnością. Częste, przewlekłe spożywanie alkoholu to ryzyko uzależnienia, rozwoju marskości wątroby, zaburzeń lipidowych, zapalenia trzustki, wzrostu ciśnienia tętniczego krwi czy nagłego zgonu sercowego.

Party diabetyka

Podstawowa zasada, o której każdy pacjent musi pamiętać, to spożywanie alkoholu z umiarem. Konieczna jest również systematyczna kontrola glikemii. Nie ma pojęcia „bezpiecznej” dawki alkoholu, każda impreza jest inna, każdy może inaczej na nią reagować – pomiary poziomu cukru muszą więc być częste. Lepiej wykonać kilka pomiarów za dużo niż o jeden za mało. Aby zmniejszyć ryzyko hipoglikemii, należy wcześniej spożyć posiłek. Warto przygotować posiłek zawierający węglowodany złożone, białko i tłuszcze, gdyż taka mieszanka z powodzeniem „trzyma” cukier.

W trakcie imprezy, szczególnie jeśli towarzyszy jej wysiłek fizyczny, należy uzupełniać także węglowodany proste. Jeśli chcesz ograniczyć ilość spożywanych dodatkowych wymienników węglowodanowych, można obniżyć dawkę insuliny na ostatni posiłek przed zaplanowaną uroczystością lub na pierwszy posiłek w trakcie jej trwania. Przy terapii osobistą pompą insulinową, zaleca się ustawienie tymczasowej dawki podstawowej na 70–80%.

Warto ponadto porozmawiać z przyjaciółmi na temat ryzyka niedocukrzenia, wyjaśnić im, jakie mogą być jego objawy i jak należy się w takiej sytuacji zachować. Przede wszystkim należy przeszkolić najbliższe towarzystwo z obsługi glukometru oraz interpretacji wyników pomiaru. Chorzy na cukrzycę, przebywający w obcym towarzystwie, powinni też zawsze mieś ze sobą w widocznym miejscu identyfikator informujący o chorobie, który można nosić w postaci bransoletki czy naszyjnika.

Po imprezie, a przed pójściem spać koniecznie zbadaj glikemię. Przy wartości poniżej 140 mg% warto pomyśleć o dodatkowym posiłku. Należy także zmniejszyć dawkę insuliny nocnej o 2–4 jednostki, natomiast przy leczeniu pompą insulinową obniżyć bazę o 20–30%. Gdy jesteś pod wpływem alkoholu, nigdy nie zostawaj sam w nocy. Warto uprzedzić domowników o ryzyku hipoglikemii i poprosić o ewentualne wykonanie pomiaru cukru podczas snu. Rano, mimo zmęczenia, koniecznie skontroluj glikemię, zjedz śniadanie i weź insulinę. W ciągu następnego dnia częściej kontroluj poziom glikemii.

KILKA SŁÓW PODSUMOWANIA

  • Spożywanie niewielkich ilości alkoholu u osób chorych na cukrzycę jest dozwolone, ale przeciwwskazane są słodkie i wysokoprocentowe trunki.
  • Po wypiciu alkoholu wzrasta zagrożenie niedocukrzeniem, w związku z tym zawsze należy pamiętać o posiłku.
  • Konieczna jest systematyczna kontrola glikemii, również kilka godzin po spożyciu alkoholu.

Autor artykułu: lek. med. Małgorzata Szmigiero-Kawko

Źródło: http://bibliotekadiabetyka.pl/artykuly/nie-bezpieczne-procenty/12

« Strona główna